आधुनिक
आवर्तसारणीची रचना (Structure
of the modern periodic table)
१. आवर्त आणि गण म्हणजे काय?
आधुनिक आवर्तसारणीमध्ये ७ आडव्या ओळी असतात, त्यांना आवर्त (Periods) म्हणतात.
१८ उभे स्तंभ असतात, त्यांना गण (Groups) म्हणतात.
जेव्हा ओळी आणि स्तंभ एकत्र येतात, तेव्हा एक चौकट (Box) तयार होते. त्या
चौकटींमध्ये एकेक मूलद्रव्य (Element) ठेवलेले
असते.
1. What are Periods and Groups?
The modern periodic table has 7 horizontal rows called Periods.
It has 18
vertical columns called Groups.
When rows and columns intersect, they form boxes, and each box contains one element.
२. खालील दोन ओळी कोणत्या?
सारणीच्या तळाशी वेगळ्या दाखवलेल्या दोन ओळी म्हणजे:
o लॅन्थॅनाइड श्रेणी
o अॅक्टिनाइड श्रेणी
या दोन ओळींसह एकूण ११८ चौकटी म्हणजेच ११८ मूलद्रव्ये आहेत.
2. What are the two rows shown separately at the
bottom?
The two separate rows shown at the bottom of the periodic
table are:
o Lanthanide Series
o Actinide Series
With these two rows included, the periodic table has a total of 118 boxes, meaning it has 118 elements.
३. खंड म्हणजे काय? (s, p, d, f blocks)
मूलद्रव्यांचा प्रकार ओळखण्यासाठी आवर्तसारणी चार भागांत विभागलेली
आहे:
एस्-खंड (s-block): गण 1 व 2 मधील मूलद्रव्ये
पी-खंड (p-block): गण 13 ते 18 मधील मूलद्रव्ये
डी-खंड (d-block): गण 3 ते 12 मधील, यांना संक्रमक मूलद्रव्ये म्हणतात
एफ्-खंड (f-block): लॅन्थॅनाइड व
अॅक्टिनाइड श्रेणीतील मूलद्रव्ये
3. What are Blocks? (s, p, d, f blocks)
To understand the types of elements, the periodic table is divided into four
blocks:
s-block: Contains elements from Groups 1 and 2
p-block: Contains elements from Groups 13 to 18
d-block: Contains elements from Groups 3 to 12, called transition elements
f-block: Contains elements from the lanthanide and actinide series
४. नागमोडी रेषा म्हणजे काय?
पी-खंडामध्ये एक नागमोडी रेषा (zig-zag line) दाखवलेली असते.
तिच्या डाव्या
बाजूला धातू,
उजव्या बाजूला अधातू,
आणि रेषेच्या काठावर
धातुसदृश मूलद्रव्ये (metalloids) असतात
4.What is the zig-zag line?
In the p-block,
a zig-zag line is
shown.
To the left of
this line are metals,
To the right are
non-metals,
And along the
border of the line are metalloids (elements with properties of
both metals and non-metals).
सारांश:
आधुनिक आवर्तसारणी ही ७ ओळी आणि १८ स्तंभांची असते. यामध्ये ११८
मूलद्रव्यांसाठी जागा आहे. मूलद्रव्ये त्यांच्या गुणधर्मांनुसार s, p, d, f
खंडांमध्ये विभागली जातात. नागमोडी रेषा आपल्याला धातू, अधातू आणि धातुसदृश मूलद्रव्ये वेगळी ओळखायला मदत करते.
✍️ बोर्ड परीक्षेसाठी
उपयुक्त नोट्स – आधुनिक आवर्तसारणीमध्ये ७ आडव्या ओळी (आवर्त) आणि १८ उभे
स्तंभ (गण) आहेत. प्रत्येक चौकट एका मूलद्रव्याचे स्थान दाखवते. तळाशी स्वतंत्रपणे
लॅन्थॅनाइड व अॅक्टिनाइड या दोन श्रेणी दाखवल्या आहेत. एकूण ११८ मूलद्रव्यांसाठी
चौकटी उपलब्ध आहेत. ही सारणी एस्-खंड, पी-खंड, डी-खंड आणि
एफ्-खंड अशा चार खंडांमध्ये विभागलेली आहे. गण १ व २ मध्ये येणारी मूलद्रव्ये
एस्-खंडात, गण १३ ते १८ ही पी-खंडात, गण
३ ते १२ डी-खंडात आणि तळाच्या दोन ओळी एफ्-खंडात येतात. डी-खंडातील मूलद्रव्यांना
संक्रमण मूलद्रव्ये म्हणतात. पी-खंडात एक नागमोडी रेषा असते. हिच्या डावीकडे धातू,
उजवीकडे अधातू आणि रेषेच्या बाजूने धातुसदृश मूलद्रव्ये असतात. ही
रचना मूलद्रव्यांचे गुणधर्म आणि वर्गवारी समजून घेण्यासाठी उपयोगी ठरते.
📌 English Answer (in one
paragraph):
The modern periodic table consists of 7 horizontal rows (periods) and 18
vertical columns (groups). Each box represents the place of one element. At the
bottom, two separate rows are shown – the Lanthanide and Actinide series. The
table has spaces for 118 elements. It is divided into four blocks: s-block,
p-block, d-block, and f-block. Elements in Groups 1 and 2 belong to the
s-block, Groups 13 to 18 belong to the p-block, Groups 3 to 12 belong to the
d-block, and the two bottom rows make up the f-block. Elements in the d-block
are called transition elements. In the p-block, a zig-zag line helps classify
the elements. Metals lie to the left of this line, non-metals to the right, and
metalloids along the line. This structure helps understand the classification
and properties of elements
إرسال تعليق