तुमच्या शरीराबद्दल ५ आश्चर्यकारक गोष्टी ज्या तुम्हाला शाळेत शिकवल्या गेल्या नाहीत!
Introduction
आपण दररोज आपल्या शरीरात जगतो, पण आतमध्ये घडणाऱ्या अविश्वसनीय आणि गुंतागुंतीच्या प्रक्रियांविषयी आपण क्वचितच विचार करतो. आपले शरीर हे एक अत्यंत बुद्धिमान यंत्र आहे जे आपल्याला जिवंत ठेवण्यासाठी अथकपणे काम करत असते. या पोस्टमध्ये, आपण मानवी शरीराच्या काही सर्वात आश्चर्यकारक आणि हुशार यंत्रणांबद्दल जाणून घेणार आहोत. चला, आपल्या शरीराच्या कार्याबद्दल पाच आकर्षक गोष्टी जाणून घेऊया.
--------------------------------------------------------------------------------
1. तुमचा श्वास फक्त फुफ्फुसांपुरता मर्यादित नाही; तो तीन-स्तरीय प्रक्रिया आहे!
आपण जेव्हा श्वसन (respiration) म्हणतो, तेव्हा आपल्याला फक्त श्वास आत घेणे आणि बाहेर सोडणे एवढेच आठवते. पण ही केवळ पहिली पातळी आहे, ज्याला बाह्य श्वसन (External Respiration) म्हणतात. याशिवाय आणखी दोन महत्त्वाच्या पातळ्या आहेत.
दुसरी पातळी आहे अंतर्गत श्वसन (Internal Respiration). यामध्ये, रक्त आणि शरीराच्या पेशी व ऊती (tissues) यांच्यामध्ये वायूंची देवाणघेवाण होते. रक्तवाहिन्यांमधील ऑक्सिजन ऊतींमध्ये जातो आणि ऊतींमधील कार्बन डायऑक्साइड रक्तात परत येतो.
सर्वात आश्चर्यकारक तिसरी पातळी म्हणजे पेशीय श्वसन (Cellular Respiration). इथेच खरी ऊर्जा तयार होते. आपल्या पेशींमध्ये ग्लुकोजसारखे विरघळलेले पोषक घटक ऑक्सिजनच्या मदतीने 'जाळले' जातात आणि ATP (Adenosine Triphosphate) च्या स्वरूपात ऊर्जा निर्माण होते. या प्रक्रियेत कार्बन डायऑक्साइड आणि पाण्याची वाफ यांसारखे टाकाऊ पदार्थ तयार होतात, जे आपण श्वासावाटे बाहेर टाकतो.
--------------------------------------------------------------------------------
2. तुमच्या घशात एक हुशार 'ट्रॅफिक हवालदार' आहे जो अन्नाला चुकीच्या मार्गावर जाण्यापासून रोखतो.
आपल्या घशातील एक भाग, ज्याला ग्रसनी (pharynx) म्हणतात, तो अन्ननलिका (food pipe) आणि श्वासनलिका (windpipe) या दोन्हींसाठी एक समान मार्ग आहे. मग अन्न श्वासनलिकेत न जाता थेट अन्ननलिकेत कसे जाते?
याचे कारण म्हणजे श्वासनलिकेच्या सुरुवातीला एक झडप किंवा 'झाकण' (epiglottis) असते. जेव्हा आपण अन्न गिळतो, तेव्हा हे झाकण श्वासनलिकेला बंद करते, जेणेकरून अन्न फक्त अन्ननलिकेतच जाईल. हे एक स्वयंचलित 'ट्रॅफिक हवालदार' आहे जो प्रत्येक घासावेळी आपली सुरक्षा सुनिश्चित करतो.
"...जेव्हा आपण अन्न गिळतो, तेव्हा हे झाकण श्वासनलिकेला बंद करते, जेणेकरून अन्न फक्त अन्ननलिकेतच जाईल. जर अन्न चुकून श्वासनलिकेत गेले, तर आपल्याला ठसका लागतो..."
ही साधी पण अत्यंत महत्त्वाची यंत्रणा आपल्याला जेवताना ठसका लागण्यापासून आणि गुदमरण्यापासून वाचवते.
--------------------------------------------------------------------------------
3. तुमच्या रक्तात स्वतःचे 'सैनिक' आणि 'दुरुस्ती पथक' आहे.
रक्त म्हणजे फक्त लाल पेशींचा प्रवाह नाही. त्यात पांढऱ्या रक्त पेशी (White Blood Cells - WBCs) आणि प्लाझ्मा (Plasma) सुद्धा असतात, जे शरीराच्या संरक्षणासाठी आणि दुरुस्तीसाठी महत्त्वाचे काम करतात.
पांढऱ्या रक्त पेशी या आपल्या शरीराच्या 'सैनिक' (सोल्जर) आहेत. त्या बाहेरील जंतू आणि रोग निर्माण करणाऱ्या घटकांशी लढतात आणि आपल्याला आजारांपासून वाचवतात.
त्याचबरोबर, प्लाझ्मामध्ये असलेले फायब्रिनोजेन (fibrinogen) आणि प्रोथ्रोम्बिन (prothrombin) नावाचे प्रथिने 'दुरुस्ती पथक' म्हणून काम करतात. जेव्हा आपल्याला कुठे कापते किंवा जखम होते, तेव्हा ही प्रथिने रक्त गोठवण्यास (blood clotting) मदत करतात. यामुळे जास्त रक्तस्त्राव थांबतो आणि आपला जीव वाचतो.
--------------------------------------------------------------------------------
4. तुमच्या रक्तवाहिन्या म्हणजे हृदयाकडे येणारे आणि हृदयापासून दूर जाणारे एकेरी मार्ग आहेत.
धमन्या (arteries) आणि शिरा (veins) यांच्यातील फरक अनेकांना गोंधळात टाकणारा वाटतो, पण तो खूप सोपा आहे. हा नियम लक्षात ठेवा: धमन्या रक्त हृदयापासून दूर घेऊन जातात आणि शिरा रक्त हृदयाकडे घेऊन येतात.
त्यांच्या रचनेतही महत्त्वाचे फरक आहेत. धमन्यांच्या भिंती जाड असतात आणि त्या साधारणपणे शरीरात खोलवर स्थित असतात. याउलट, शिरा त्वचेच्या अधिक जवळ असतात आणि त्यांच्या आत रक्ताला उलट्या दिशेने वाहण्यापासून रोखण्यासाठी झडपा (valves) असतात.
- धमन्या (Arteries): हृदयापासून रक्त दूर घेऊन जातात.
- शिरा (Veins): शरीराच्या विविध भागांकडून हृदयाकडे रक्त घेऊन येतात.
--------------------------------------------------------------------------------
5. तुमचे हृदय स्वतःच्या 'एअरबॅग'ने संरक्षित आहे.
आपले हृदय, जे सतत धडधडत असते, ते अत्यंत नाजूक अवयव आहे. त्याचे संरक्षण करण्यासाठी, त्यावर पेरिकार्डियल मेम्ब्रेन (pericardial membrane) नावाचे दुहेरी-स्तरीय आवरण असते.
या दोन स्तरांच्या मध्ये एक द्रव पदार्थ असतो. हे द्रवाने भरलेले आवरण एका 'एअरबॅग' किंवा कुशनसारखे काम करते. ते हृदयाला घर्षण (friction) आणि बाह्य यांत्रिक धक्क्यांपासून (mechanical shocks) वाचवते. यामुळेच आपले हृदय कोणत्याही नुकसानीशिवाय सतत आणि सुरक्षितपणे आपले काम करू शकते.
--------------------------------------------------------------------------------
Conclusion
आपले मानवी शरीर अशा अनेक बुद्धिमान आणि कार्यक्षम प्रणालींनी भरलेले आहे, ज्या आपल्या नकळतपणे अविरतपणे काम करत असतात. या गुंतागुंतीच्या रचना आपल्याला निसर्गाच्या अद्भुत अभियांत्रिकीची जाणीव करून देतात.
यापैकी कोणती शारीरिक रचना तुम्हाला सर्वात जास्त आश्चर्यकारक वाटली?
🧠 मानवी शरीर आणि अवयव प्रणाली (Human Body and Organ System)
Q.1. मानवी शरीराची मूलभूत रचना कोणती आहे?
a) अवयव
b) ऊती
c) पेशी
d) हाडे
✔ उत्तर: c) पेशी
स्पष्टीकरण: पेशी म्हणजे जीवनाची मूलभूत एकक आहे. सर्व अवयव पेशींनी बनलेले असतात.
Q.2. मेंदू कोणत्या हाडामध्ये संरक्षित असतो?
a) छाती
b) कवटी
c) मणक्याचा कणा
d) बरगड्या
✔ उत्तर: b) कवटी
स्पष्टीकरण: मेंदूचे संरक्षण कवटी (Skull) करते.
Q.3. मानवी हृदयाला किती कप्पे असतात?
a) दोन
b) तीन
c) चार
d) सहा
✔ उत्तर: c) चार
स्पष्टीकरण: मानवी हृदयाला दोन आलिंद (Atria) व दोन निलय (Ventricles) मिळून चार कप्पे असतात.
Q.4. श्वसन प्रणालीचा मुख्य अवयव कोणता आहे?
a) हृदय
b) मेंदू
c) फुफ्फुसे
d) यकृत
✔ उत्तर: c) फुफ्फुसे
स्पष्टीकरण: फुफ्फुसे ऑक्सिजन घेऊन कार्बन डायऑक्साइड बाहेर टाकतात.
Q.5. पचनसंस्थेतील सर्वात लांब अवयव कोणता आहे?
a) पोट
b) मोठे आतडे
c) लहान आतडे
d) यकृत
✔ उत्तर: c) लहान आतडे
स्पष्टीकरण: लहान आतड्यात अन्नाचे पचन व शोषण होते.
Q.6. रक्तात लाल रंग कोणत्या पदार्थामुळे असतो?
a) हिमोग्लोबिन
b) ऑक्सिजन
c) ग्लुकोज
d) कार्बन डायऑक्साइड
✔ उत्तर: a) हिमोग्लोबिन
स्पष्टीकरण: हिमोग्लोबिन हा लोहयुक्त घटक रक्ताला लाल रंग देतो.
Q.7. श्वास घेताना कोणता वायू शरीरात जातो?
a) कार्बन डायऑक्साइड
b) ऑक्सिजन
c) नायट्रोजन
d) हायड्रोजन
✔ उत्तर: b) ऑक्सिजन
स्पष्टीकरण: ऑक्सिजन शरीरातील पेशींना ऊर्जा निर्मितीसाठी आवश्यक असतो.
Q.8. पचनास मदत करणारे रस कोण तयार करते?
a) हृदय
b) यकृत
c) मूत्रपिंड
d) मेंदू
✔ उत्तर: b) यकृत
स्पष्टीकरण: यकृत पित्तरस (Bile Juice) तयार करून पचनास मदत करते.
Q.9. शरीरातील अपशिष्ट द्रव्ये कोण काढून टाकते?
a) हृदय
b) मूत्रपिंड
c) पोट
d) फुफ्फुसे
✔ उत्तर: b) मूत्रपिंड
स्पष्टीकरण: मूत्रपिंड रक्तातील अपायकारक द्रव्ये गाळून मूत्राद्वारे बाहेर टाकते.
Q.10. रक्ताभिसरण प्रणालीचा मुख्य अवयव कोणता आहे?
a) मेंदू
b) हृदय
c) मूत्रपिंड
d) फुफ्फुसे
✔ उत्तर: b) हृदय
स्पष्टीकरण: हृदय रक्त शरीरभर पंप करते.
Q.11. शरीराचे तापमान नियंत्रित करणारा अवयव कोणता?
a) मेंदू
b) यकृत
c) त्वचा
d) फुफ्फुसे
✔ उत्तर: c) त्वचा
स्पष्टीकरण: त्वचेच्या घामामुळे शरीराचे तापमान संतुलित राहते.
Q.12. मेंदू व शरीर यांच्यात संदेश ने-आण करणारे तंत्र कोणते?
a) रक्ताभिसरण
b) तंत्रिका तंत्र
c) श्वसन तंत्र
d) पचन तंत्र
✔ उत्तर: b) तंत्रिका तंत्र
स्पष्टीकरण: तंत्रिका तंत्र (Nervous System) मेंदू व शरीरातील संदेशांची देवाणघेवाण करते.
Q.13. पचन प्रक्रिया कुठे सुरू होते?
a) पोटात
b) तोंडात
c) लहान आतड्यात
d) मोठ्या आतड्यात
✔ उत्तर: b) तोंडात
स्पष्टीकरण: तोंडातील लाळेमुळे अन्नाचे पचन सुरू होते.
Q.14. रक्तातील पांढऱ्या पेशींचे कार्य काय असते?
a) ऑक्सिजन वाहून नेणे
b) रोगांपासून संरक्षण
c) अन्न पचवणे
d) ऊर्जा निर्माण करणे
✔ उत्तर: b) रोगांपासून संरक्षण
स्पष्टीकरण: पांढऱ्या पेशी शरीराला संसर्गांपासून वाचवतात.
Q.15. हाडे आणि स्नायू एकत्र येऊन काय तयार करतात?
a) रक्त
b) शरीररचना
c) अवयव
d) त्वचा
✔ उत्तर: b) शरीररचना
स्पष्टीकरण: हाडे व स्नायू मिळून शरीराची रचना व हालचाल नियंत्रित करतात.
Q.16. मनुष्याच्या शरीरात किती हाडे असतात?
a) 200
b) 206
c) 210
d) 250
✔ उत्तर: b) 206
स्पष्टीकरण: प्रौढ मनुष्याच्या शरीरात एकूण 206 हाडे असतात.
Q.17. फुफ्फुसांमधून बाहेर टाकला जाणारा वायू कोणता?
a) ऑक्सिजन
b) कार्बन डायऑक्साइड
c) नायट्रोजन
d) ओझोन
✔ उत्तर: b) कार्बन डायऑक्साइड
स्पष्टीकरण: शरीरातील पेशींमध्ये तयार होणारा कार्बन डायऑक्साइड श्वासाद्वारे बाहेर टाकला जातो.
Q.18. मूत्रपिंडाची संख्या किती असते?
a) एक
b) दोन
c) तीन
d) चार
✔ उत्तर: b) दोन
स्पष्टीकरण: दोन मूत्रपिंड शरीरातील अपशिष्ट द्रव्ये बाहेर टाकण्याचे कार्य करतात.
Q.19. मेंदूला संदेश पोहचविणारे तंतू कोणते?
a) स्नायू
b) नसा (Nerves)
c) हाडे
d) रक्तवाहिन्या
✔ उत्तर: b) नसा (Nerves)
स्पष्टीकरण: नसा शरीराच्या प्रत्येक भागातून मेंदूपर्यंत संदेश पोहोचवतात.
Q.20. रक्तातील द्रव भागाला काय म्हणतात?
a) हिमोग्लोबिन
b) प्लाझ्मा
c) पांढऱ्या पेशी
d) प्लेटलेट्स
✔ उत्तर: b) प्लाझ्मा
स्पष्टीकरण: प्लाझ्मा हा रक्ताचा द्रव भाग असून त्यात पोषक द्रव्ये असतात.
Q.21. श्वसन प्रक्रिया किती टप्प्यांची असते?
a) एक
b) दोन
c) तीन
d) चार
✔ उत्तर: b) दोन
स्पष्टीकरण: श्वसन प्रक्रिया दोन टप्प्यांची असते — श्वास घेणे (Inhalation) आणि सोडणे (Exhalation).
Q.22. हृदय कोणत्या प्रकारचे स्नायू बनवतात?
a) स्वेच्छेचे
b) अनैच्छिक
c) रेखीय
d) सपाट
✔ उत्तर: b) अनैच्छिक
स्पष्टीकरण: हृदयाचे स्नायू सतत कार्यरत राहतात आणि ते अनैच्छिक प्रकारचे असतात.
Q.23. रक्तदाब मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरले जाते?
a) थर्मामीटर
b) स्फिग्मोमॅनोमीटर
c) स्टेथोस्कोप
d) बारोमीटर
✔ उत्तर: b) स्फिग्मोमॅनोमीटर
स्पष्टीकरण: रक्तदाब मोजण्यासाठी स्फिग्मोमॅनोमीटर वापरला जातो.
Q.24. लाळ ग्रंथी कोणत्या अवयवाजवळ असते?
a) तोंड
b) पोट
c) फुफ्फुसे
d) यकृत
✔ उत्तर: a) तोंड
स्पष्टीकरण: तोंडातील लाळ ग्रंथी अन्न पचनासाठी लाळ तयार करतात.
Q.25. मेंदूचा कोणता भाग संतुलन राखतो?
a) सेरेब्रुम
b) सेरेबेलम
c) मेडुला
d) पोंस
✔ उत्तर: b) सेरेबेलम
स्पष्टीकरण: सेरेबेलम शरीराचे संतुलन व हालचाल नियंत्रित करते.
Q.26. रक्त गोठविण्याचे कार्य कोण करते?
a) लाल पेशी
b) पांढऱ्या पेशी
c) प्लेटलेट्स
d) प्लाझ्मा
✔ उत्तर: c) प्लेटलेट्स
स्पष्टीकरण: प्लेटलेट्स जखम झाल्यास रक्त गोठवण्याचे काम करतात.
Q.27. पचनसंस्थेचा शेवटचा भाग कोणता आहे?
a) पोट
b) लहान आतडे
c) मोठे आतडे
d) गुदद्वार
✔ उत्तर: d) गुदद्वार
स्पष्टीकरण: पचनानंतरचे अपशिष्ट पदार्थ गुदद्वारातून बाहेर टाकले जातात.
Q.28. मानवी शरीरात किती मुख्य अवयव प्रणाली आहेत?
a) 5
b) 8
c) 10
d) 11
✔ उत्तर: d) 11
स्पष्टीकरण: शरीरात एकूण 11 अवयव प्रणाली असतात जसे पचन, श्वसन, रक्ताभिसरण, तंत्रिका इ.
Q.29. डोळ्यांतील बुबुळ कोणते कार्य करते?
a) पचन
b) प्रकाश नियंत्रित करणे
c) श्वसन
d) रक्ताभिसरण
✔ उत्तर: b) प्रकाश नियंत्रित करणे
स्पष्टीकरण: बुबुळ प्रकाशाचे प्रमाण नियंत्रित करते.
Q.30. कानातील संतुलन राखणारा भाग कोणता आहे?
a) कानपटल
b) अंतर्गत कान
c) मध्य कान
d) बाह्य कान
✔ उत्तर: b) अंतर्गत कान
स्पष्टीकरण: अंतर्गत कान शरीराचे संतुलन राखण्याचे कार्य करतो.
Q.31. मानवी शरीरातील सर्वात मोठे अवयव कोणते आहे?
a) हृदय
b) मेंदू
c) त्वचा
d) यकृत
✔ उत्तर: c) त्वचा
स्पष्टीकरण: त्वचा शरीराचे बाह्य संरक्षण करते आणि तापमान नियंत्रित ठेवते.
Q.32. रक्तातील कोणता घटक ऑक्सिजन वाहून नेतो?
a) प्लेटलेट्स
b) हिमोग्लोबिन
c) प्लाझ्मा
d) पांढऱ्या पेशी
✔ उत्तर: b) हिमोग्लोबिन
स्पष्टीकरण: हिमोग्लोबिन लाल रक्तपेशींमध्ये असते व ते ऑक्सिजन वाहून नेते.
Q.33. श्वसनक्रिया कोणत्या अवयवांद्वारे पार पडते?
a) मूत्रपिंड
b) फुफ्फुसे
c) हृदय
d) पोट
✔ उत्तर: b) फुफ्फुसे
स्पष्टीकरण: फुफ्फुसे श्वासोच्छ्वासाची प्रक्रिया पूर्ण करतात.
Q.34. मेंदूला रक्तपुरवठा कोण करते?
a) हृदय
b) फुफ्फुसे
c) त्वचा
d) मूत्रपिंड
✔ उत्तर: a) हृदय
स्पष्टीकरण: हृदय रक्त पंप करून मेंदूसह सर्व अवयवांपर्यंत पोहोचवते.
Q.35. रक्ताचा कोणता घटक जखम झाल्यावर थक्का तयार करतो?
a) लाल पेशी
b) पांढऱ्या पेशी
c) प्लेटलेट्स
d) प्लाझ्मा
✔ उत्तर: c) प्लेटलेट्स
स्पष्टीकरण: प्लेटलेट्स रक्त गोठविण्याचे कार्य करतात.
Q.36. डोळ्यांचा कोणता भाग प्रकाश ग्रहण करतो?
a) कॉर्निया
b) रेटिना
c) बुबुळ
d) लेन्स
✔ उत्तर: b) रेटिना
स्पष्टीकरण: रेटिनावर प्रकाशाचा प्रतिमा तयार होते आणि तेथून संदेश मेंदूपर्यंत जातो.
Q.37. कानाचा कोणता भाग ध्वनी तरंग गोळा करतो?
a) कानपटल
b) बाह्य कान
c) अंतर्गत कान
d) मध्य कान
✔ उत्तर: b) बाह्य कान
स्पष्टीकरण: बाह्य कान ध्वनी तरंग गोळा करून कानपटलापर्यंत पोहोचवतो.
Q.38. स्वाद घेण्याची इंद्रिये कुठे असतात?
a) डोळ्यात
b) जिभेवर
c) कानात
d) त्वचेवर
✔ उत्तर: b) जिभेवर
स्पष्टीकरण: जिभेवरील स्वादेंद्रिये विविध चवी ओळखतात.
Q.39. पचनक्रियेत चरबीचे पचन कोणत्या रसामुळे होते?
a) लाळ
b) पोटातील आम्ल
c) पित्तरस
d) पॅनक्रियाटिक रस
✔ उत्तर: c) पित्तरस
स्पष्टीकरण: पित्तरस (Bile Juice) यकृतातून स्रवतो आणि चरबीचे विघटन करतो.
Q.40. पचनक्रियेत अन्नाचे शोषण कुठे होते?
a) पोटात
b) मोठ्या आतड्यात
c) लहान आतड्यात
d) गुदद्वारात
✔ उत्तर: c) लहान आतड्यात
स्पष्टीकरण: लहान आतड्यात पचलेले अन्न रक्तात शोषले जाते.
Q.41. रक्तातील कोणता घटक शरीराचे संरक्षण करतो?
a) लाल पेशी
b) पांढऱ्या पेशी
c) प्लेटलेट्स
d) प्लाझ्मा
✔ उत्तर: b) पांढऱ्या पेशी
स्पष्टीकरण: पांढऱ्या पेशी (WBCs) रोगजंतूंविरुद्ध लढतात.
Q.42. मेंदूला किती भाग असतात?
a) दोन
b) तीन
c) चार
d) पाच
✔ उत्तर: b) तीन
स्पष्टीकरण: मेंदूचे तीन मुख्य भाग आहेत — सेरेब्रुम, सेरेबेलम आणि मेडुला ऑब्लोंगाटा.
Q.43. मेंदूचा सर्वात मोठा भाग कोणता आहे?
a) सेरेब्रुम
b) सेरेबेलम
c) मेडुला
d) पोंस
✔ उत्तर: a) सेरेब्रुम
स्पष्टीकरण: सेरेब्रुम विचार, आठवण, आणि निर्णय घेण्याचे कार्य करते.
Q.44. रक्तातील कोणता घटक पोषक द्रव्ये वाहून नेतो?
a) प्लाझ्मा
b) प्लेटलेट्स
c) लाल पेशी
d) पांढऱ्या पेशी
✔ उत्तर: a) प्लाझ्मा
स्पष्टीकरण: प्लाझ्मा रक्तातील द्रव भाग असून पोषक द्रव्ये वाहून नेतो.
Q.45. डोळ्यातील लेन्सचा कार्य काय आहे?
a) प्रकाश शोषण
b) प्रतिमा तयार करणे
c) प्रकाश परावर्तन
d) आवाज ओळखणे
✔ उत्तर: b) प्रतिमा तयार करणे
स्पष्टीकरण: लेन्स प्रकाश रेटिनावर केंद्रित करून प्रतिमा तयार करते.
Q.46. मूत्रपिंडाशी कोणते अवयव जोडलेले असतात?
a) फुफ्फुसे
b) मूत्रनलिका
c) हृदय
d) मेंदू
✔ उत्तर: b) मूत्रनलिका
स्पष्टीकरण: मूत्रनलिका मूत्रपिंडातून मूत्राशयापर्यंत मूत्र नेते.
Q.47. मानवी शरीरातील सर्वात मोठा ग्रंथी अवयव कोणता आहे?
a) हृदय
b) यकृत
c) मूत्रपिंड
d) त्वचा
✔ उत्तर: b) यकृत
स्पष्टीकरण: यकृत हा सर्वात मोठा ग्रंथी अवयव असून पित्तरस तयार करतो.
Q.48. श्वसनक्रियेत डायाफ्रॅमचे कार्य काय असते?
a) हृदय चालवणे
b) श्वासोच्छ्वासास मदत करणे
c) रक्त पंप करणे
d) पचनास मदत करणे
✔ उत्तर: b) श्वासोच्छ्वासास मदत करणे
स्पष्टीकरण: डायाफ्रॅम श्वास घेताना व सोडताना फुफ्फुसांचा आकार बदलतो.
Q.49. शरीरातील अपशिष्ट द्रव्ये कोणत्या प्रणालीद्वारे बाहेर टाकली जातात?
a) तंत्रिका प्रणाली
b) उत्सर्जन प्रणाली
c) रक्ताभिसरण प्रणाली
d) श्वसन प्रणाली
✔ उत्तर: b) उत्सर्जन प्रणाली
स्पष्टीकरण: उत्सर्जन प्रणाली मूत्रपिंडाद्वारे शरीरातील अपशिष्ट पदार्थ बाहेर टाकते.
Q.50. मेंदू आणि मणक्याचा कणा मिळून कोणती प्रणाली बनते?
a) तंत्रिका प्रणाली
b) रक्ताभिसरण प्रणाली
c) पचन प्रणाली
d) श्वसन प्रणाली
✔ उत्तर: a) तंत्रिका प्रणाली
स्पष्टीकरण: मेंदू आणि मणक्याचा कणा मिळून केंद्रीय तंत्रिका प्रणाली (Central Nervous System) तयार होते.
إرسال تعليق